ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਨੇਹਾ): ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਏਅਰੋਨਾਟਿਕਸ ਲਿਮਟਿਡ ਨਾਲ 97 ਤੇਜਸ ਮਾਰਕ-1ਏ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੌਦਾ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਹਾਜ਼ ਸੌਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਸੌਦੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ ₹66,500 ਕਰੋੜ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੌਦੇ ਨੂੰ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ 36 ਪੁਰਾਣੇ ਮਿਗ-21 ਜਹਾਜ਼ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 29 ਸਕੁਐਡਰਨ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ।

ਮਿਗ-21 ਦੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਕੋਲ 29 ਸਕੁਐਡਰਨ ਬਚਣਗੇ। ਹਰੇਕ ਸਕੁਐਡਰਨ ਵਿੱਚ 16 ਤੋਂ 18 ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਤਾਕਤ ਤੋਂ 25 ਸਕੁਐਡਰਨ ਬਚਣਗੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚੀਨ ਤੋਂ 40 J-35A ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਟੀਲਥ ਜੈੱਟ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਹੈ। ਚੀਨ ਕੋਲ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਬੰਬਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਕੋਲ ਹੋਰ ਫੌਜੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ।

ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਚੀਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ 42.5 ਸਕੁਐਡਰਨ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਜਸ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਡਿਲੀਵਰੀ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਏਅਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਏਪੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 40 ਨਵੇਂ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।

ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਫਰਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ 83 ਤੇਜਸ ਮਾਰਕ-1ਏ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, HAL ਨੂੰ ਫਰਵਰੀ 2024 ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 2028 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਡਿਲੀਵਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਸੌਦਾ ₹46,898 ਕਰੋੜ ਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇੱਕ ਵੀ ਜਹਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। HAL ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਜਹਾਜ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।