ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 3000 ਪਿੰਡ ਖ਼ਤਰੇ ‘ਚ

by nripost

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਨੇਹਾ): ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਖੇਤਰ ਦੇ 1000 ਤੋਂ 2000 ਮੀਟਰ (ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਉਚਾਈ) ਦੀ ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਬੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਲਗਭਗ 3000 ਪਿੰਡ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀਆਂ 57 ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 38 ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਸਨ।

ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਉਚਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਗਠਨ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਹਾਈਡ੍ਰੋਲੋਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਸ਼ਨ ਫਾਰ ਸਸਟੇਨਿੰਗ ਦ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਖੋਜ ਵਿੱਚ, ਆਫ਼ਤਾਂ ਦਾ 11 ਬਿੰਦੂਆਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਦੀਆਂ 80% ਘਟਨਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 18 ਤੋਂ 28 ਡਿਗਰੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਖੇਤਰੀ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ 1000 ਤੋਂ 2000 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 3000 ਪਿੰਡ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 18 ਤੋਂ 28 ਡਿਗਰੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ 3 ਤੋਂ 17 ਡਿਗਰੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 20% ਹੈ।

ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਬਾਰਿਸ਼ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਅਨੁਕੂਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਉਚਾਈ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਵਰਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਕਾਰਨ, ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਉੱਪਰੀ ਗੰਗਾ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ 57 ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 29 ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਚਮੋਲੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਖੋਜ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਸਮ ਅਕਸਰ ਖਰਾਬ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਡਾ. ਐਮ.ਕੇ. ਗੋਇਲ, ਡਾ. ਮਨੋਹਰ ਅਰੋੜਾ, ਡਾ. ਪੀ.ਕੇ. ਮਿਸ਼ਰਾ, ਡਾ. ਸੰਜੇ ਜੈਨ ਅਤੇ ਡਾ. ਏ.ਕੇ. ਲੋਹਾਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 2010 ਤੋਂ 2020 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬੱਦਲ ਫਟਣ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਦੀਆਂ 57 ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮੋਲੀ, ਟਿਹਰੀ ਅਤੇ ਰੁਦਰਪ੍ਰਯਾਗ, ਜੋਸ਼ੀਮਠ, ਭੀਲੰਗਾਨਾ, ਭਟਵਾੜੀ, ਉਖੀਮਠ, ਦਸ਼ੋਲੀ, ਦੇਵਪ੍ਰਯਾਗ, ਜਖੋਲੀ, ਥਰਾਲੀ ਅਤੇ ਨਰਾਇਣਬਾਗ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

More News

NRI Post
..
NRI Post
..
NRI Post
..