ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਨੇਹਾ): ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ, ਬੈਰਨ ਆਈਲੈਂਡ, ਫਿਰ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਇਸ ਅਣਜਾਣ ਟਾਪੂ 'ਤੇ 13 ਅਤੇ 20 ਸਤੰਬਰ, 2025 ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਫਟਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ, ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 140 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਲਾਵੇ ਅਤੇ ਧੂੰਏਂ ਦੇ ਗੁਬਾਰ ਉੱਠਦੇ ਦੇਖੇ ਗਏ। ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਵਿੱਚ 4.2 ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹਲਕਾ ਭੂਚਾਲ ਲਿਆਂਦਾ।

ਬੈਰਨ ਟਾਪੂ ਅੰਡੇਮਾਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਛੋਟਾ, ਨਿਜਾਤ ਵਾਲਾ ਟਾਪੂ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਨਿਵਾਸੀ ਦਾ ਘਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਉਚਾਈ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 354 ਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 13 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਫਟਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁਆਹ ਅਤੇ ਧੂੰਆਂ ਨਿਕਲਦਾ ਸੀ। 20 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਲਕਾ ਫਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾਵਾ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰੋਂਬੋਲੀਅਨ-ਕਿਸਮ ਦੇ ਫਟਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਲਕੇ ਪਰ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੁਲਾਈ 2025 ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਨੇ 20 ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਫਟਣ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾਵੇ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਲਈ ਕੋਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਇਸ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਰਗਰਮੀ 1789 ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਫਟ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। 1991 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਫਟਣਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਲਾਵਾ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਇਹ 2017 ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਟਾਪੂ ਸਬਡਕਸ਼ਨ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਟ ਬਰਮਾ ਪਲੇਟ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਮੈਗਮਾ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਟਦਾ ਹੈ।