ਜੈਪੁਰ (ਰਾਘਵ): ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ, ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਦੰਗਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਨੇ 25 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਲਪੁਰਾ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਦੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਾਰੇ 13 ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਦਾ ਲਾਭ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਬਹੁਤ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਜਾਂਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਦਲੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਅਤੇ ਸਬੂਤ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ 'ਤੇ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ।

ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਦਾ ਪੱਧਰ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਨਾ ਤਾਂ ਠੋਸ ਸਬੂਤ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਸਕੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਗਵਾਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਸਨ। ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਵਕੀਲ ਵੀਕੇ ਬਾਲੀ ਅਤੇ ਸੋਨਲ ਦਧੀਚ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਗਵਾਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਬਰਾਮਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਵਕੀਲਾਂ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਘਟਨਾ ਸਮੇਂ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਧਾਰਾ 144 ਲਾਗੂ ਸੀ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਗਵਾਹ ਘਟਨਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦੋਸ਼ੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਪਰੇਡ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ ਵੱਲੋਂ ਮਾਲਪੁਰਾ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਰਿਪੋਰਟ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਖਾਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਮੁਹੰਮਦ ਸਲੀਮ ਅਤੇ ਚਾਚੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤਿੰਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਲਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ।

1. ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ, ਤਤਕਾਲੀ ਸਬ-ਇੰਸਪੈਕਟਰ, ਮਾਲਪੁਰਾ ਥਾਣਾ
2. ਭੂਪ ਸਿੰਘ ਤੰਵਰ, ਸੀ.ਈ.ਆਈ., ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ. ਸੀ.ਬੀ
3. ਪੀਸੀ ਭਾਸਕਰ, ਸੀ.ਈ.ਆਈ., ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ. ਸੀ.ਬੀ

ਅਦਾਲਤ ਵੱਲੋਂ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ 13 ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮਸਵਰੂਪ, ਛੋਟੂ ਬੈਰਵਾ, ਕਿਸ਼ਨਲਾਲ ਗੁਰਜਰ, ਰਤਨਾਲਾਲ, ਕਿਸਤੂਰੀਆ, ਕੁਬਰੀਆ ਉਰਫ਼ ਰਾਮਕਿਸ਼ੋਰ, ਸੱਤਿਆ ਉਰਫ਼ ਸੱਤਿਆਨਾਰਾਇਣ, ਸੁਖਪਾਲ ਗੁਰਜਰ, ਪਤਰਾਜ ਉਰਫ਼ ਬਛਰਾਜ, ਕਿਸ਼ਨ ਗੁਰਜਰ, ਦੇਵਨਰਾਇਣ, ਗੁਰਜਰਾਲ ਅਤੇ ਦੇਵਕਰਿਆਲ ਗੁਰਜਰ ਹਨ।

ਪੀੜਤ ਧਿਰ ਦੇ ਵਕੀਲ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਬਨਵਾੜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਮਾਲਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੰਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਹਰੀਰਾਮ ਅਤੇ ਕੈਲਾਸ਼ ਮਾਲੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਚਾਰ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।

ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੇਸ ਦਾਇਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 22 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 7 ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਦੋਸ਼ੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਨਾਬਾਲਗ ਦੋਸ਼ੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਜੁਵੇਨਾਈਲ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਹੁਣ 13 ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕੇਸ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਅੱਜ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।