ਪੈਰਿਸ (ਨੇਹਾ) : ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਰਾਫੇਲ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਕਰੀਬ 29 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਸੌਦਾ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖਿਸਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਲਮੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਲਈ ਇਹ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਖਿਸਕਣ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਡੀਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫੌਜੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਠੇਕਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ 114 ਰਾਫੇਲ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਹੁਣ ਐਡਵਾਂਸ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚਾਲੇ 3.25 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ 'ਚ 114 ਰਾਫੇਲ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸੌਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਚ ਲਗਭਗ 30 ਫੀਸਦੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀਕਰਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਉੱਨਤ ਪੱਧਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਰਾਫੇਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ ਹੈ।

ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਏਰੋਸਪੇਸ ਕੰਪਨੀ ਡਸਾਲਟ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਲੰਬੀਆ ਤੋਂ ਰਾਫੇਲ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਵੱਡਾ ਠੇਕਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਮੂਲ ਦੇ Kfir ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਫਲੀਟ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਰਾਫੇਲ 'ਚ ਕਾਫੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਰਿਪੋਰਟਾਂ 'ਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਰੀਬ 27,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸੌਦੇ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਕਾਗਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਲਗਭਗ ਅੰਤਿਮ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇ ਇਸ ਸੌਦੇ ਨੂੰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹੁਣ ਰਾਫੇਲ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਵੀਡਨ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਪੇਨ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਠੇਕਾ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਗ੍ਰਿਪੇਨ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਫੇਲ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਈ ਮਾਇਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਸੀ। ਸਵੀਡਨ ਨੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਹਾਇਤਾ, ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੰਚਾਲਨ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਮੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਰਾਫੇਲ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਸਵੀਡਨ ਨੇ ਸਾਬ ਗ੍ਰਿਪੇਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਰਾਫੇਲ ਨਾਲ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਵਭਾਰਤ ਟਾਈਮਜ਼ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪਾਇਲਟ ਵਿਜਯੇਂਦਰ ਕੇ ਠਾਕੁਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ "ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਹੁਣ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਫੇਲ ਲਈ ਇੱਕ ਈਕੋ-ਸਿਸਟਮ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਜੋ ਵੀ ਜਹਾਜ਼ ਮਿਲੇਗਾ, ਉਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇਗੀ ਪਰ ਹੁਣ ਰਾਫੇਲ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਾਇਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਬ ਗ੍ਰਿਪੇਨ ਰਾਫੇਲ ਨਾਲੋਂ ਸਸਤਾ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਫੇਲ ਅਤੇ ਯੂਰੋਫਾਈਟਰ ਨਾਲੋਂ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਲਚਕਦਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਖਰਚਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਘਰੇਲੂ ਏਰੋਸਪੇਸ ਨਿਰਮਾਣ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।