ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਨੇਹਾ): ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਡਿਫੈਂਸ ਸਟਾਫ਼ (ਸੀਡੀਐਸ) ਜਨਰਲ ਅਨਿਲ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ 1962 ਦੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ (ਆਈਏਐਫ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਚੀਨੀ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਹਮਲਾਵਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਸਥਿਤੀ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਨਰਲ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਐਸਪੀਪੀ ਥੋਰਾਟ ਦੀ ਸੋਧੀ ਹੋਈ ਆਤਮਕਥਾ 'ਰਿਵੇਲ ਟੂ ਰਿਟਰੀਟ' ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ।

ਜਨਰਲ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 1962 ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਫਾਰਵਰਡ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਲੱਦਾਖ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦੀ ਏਜੰਸੀ (NEFA, ਮੌਜੂਦਾ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) 'ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਗਲਤ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਸੀ। ਸੀਡੀਐਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਾਰਵਰਡ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰਤਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਚੀਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨੇਫਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਦਾਅਵਾ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਉਣੀ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਗਲਤੀ ਸੀ।

ਜਨਰਲ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅੱਜ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਥੋਰਾਟ ਨੇ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਚੀਨੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਬਲਕਿ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਵੀ ਮਿਲਦਾ।

ਜਨਰਲ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ 1962 ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੁਆਚਿਆ ਮੌਕਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਘੱਟ ਟਰਨਅਰਾਊਂਡ ਸਮੇਂ, ਅਨੁਕੂਲ ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪੇਲੋਡ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਚੀਨੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸਨੂੰ "ਕੱਟੜਪੰਥੀ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਮਈ 2025 ਵਿੱਚ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁਣ ਆਮ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਸ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੀਓਕੇ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਹਵਾਈ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।