ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਪਾਇਲ): ਭਾਰਤ ਆਪਣਾ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 'ਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤਕਨੀਕੀ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਾਡਿਊਲ 2028 ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਟੀਚਾ 2035 ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਮੰਗੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ਇਸਰੋ) ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ (ISP) ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵੱਲ ਠੋਸ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। 24 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਤੱਕ, ਇਸ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਖੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਖ ਵੇਰਵੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:

ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੱਦਾ: ਇਸਰੋ ਦੇ ਵਿਕਰਮ ਸਾਰਾਭਾਈ ਸਪੇਸ ਸੈਂਟਰ (VSSC) ਨੇ 21 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ (EoI) ਮੰਗੇ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਘਰੇਲੂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੋਡੀਊਲ, BAS-01 ਦੀਆਂ ਦੋ ਢਾਂਚਾਗਤ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ

2028: ਪਹਿਲਾ ਮੋਡੀਊਲ (BAS-01) ਲਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੈ।

2035: ਪੰਜ ਮਾਡਿਊਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੂਰੇ ਸਪੇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਜਟ ਅਤੇ ਢਾਂਚਾ

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗਗਨਯਾਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਜੋਂ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਵਾਧੂ ₹11,170 ਕਰੋੜ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੁੱਲ ਬਜਟ ₹20,193 ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੇਸ਼ਨ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 400-450 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 3-4 ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੋਵੇਗੀ।

ਮਹੱਤਵ

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ 'ਔਰਬਿਟਲ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ' ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਪੁਲਾੜ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਸੂਖਮ ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ 8 ਮਾਰਚ, 2026 ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ISRO ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ, ISRO.gov.in 'ਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।