ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਪਾਇਲ): ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ 'ਤੇ ਜੀਪੀਐਸ ਸਪੂਫਿੰਗ ਅਤੇ ਜੀਐਨਐਸਐਸ ਦੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਨਵੰਬਰ 2023 ਵਿੱਚ, ਡੀਜੀਸੀਏ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਮੰਤਰੀ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਨਾਇਡੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਨੈੱਟਵਰਕ ਜੋ ਜ਼ਮੀਨੀ-ਅਧਾਰਤ ਰਵਾਇਤੀ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ 'ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਡਾਣਾਂ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਭਾਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

GPS ਸਪੂਫਿੰਗ ਸਾਈਬਰ ਹਮਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾਵਰ ਨਕਲੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸਿਗਨਲ ਭੇਜਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ GPS-ਅਧਾਰਿਤ ਡਿਵਾਈਸ ਨੂੰ ਗਲਤ ਟਿਕਾਣਾ ਜਾਂ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਥਿਤੀ, ਗਲਤ ਅਲਰਟ ਜਾਂ ਗਲਤ ਭੂਮੀ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਜਹਾਜ਼ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਭਟਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਈ ਉਡਾਣਾਂ ਨੂੰ 60 ਨੌਟੀਕਲ ਮੀਲ ਤੱਕ ਗਲਤ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਡੇਟਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜਲੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਜੈਪੁਰ ਜਾਂ ਲਖਨਊ ਵੱਲ ਮੋੜਨਾ ਪਿਆ।

ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ GPS ਸਪੂਫਿੰਗ ਜਾਂ GNSS ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਏਅਰਸਪੇਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਾਇਲਟ ਵਰਕਲੋਡ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਜਹਾਜ਼ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। GPS ਜਾਂ GNSS ਸਿਗਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਹਾਜ਼ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਰੂਟ ਤੋਂ ਭਟਕ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਰਨਵੇਅ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਭੂਮੀ ਚੇਤਾਵਨੀ, ਅਤੇ ਆਟੋਪਾਇਲਟ ਵਰਗੀਆਂ ਨਾਜ਼ੁਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ GPS 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਪੂਫਿੰਗ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਗਲਤ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਫਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਰਨਵੇ ਜਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖ਼ਤਰਾ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਹਾਜ਼ ਲੈਂਡਿੰਗ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਲਤ ਸਥਿਤੀ ਡੇਟਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਰਨਵੇਅ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜ, ਗਲਾਈਡ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜ, ਜਾਂ ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਕੋ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ GPS ਡੇਟਾ ਵਿੱਚ ਉਲਝਣ ਏਅਰ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ (ਏਟੀਸੀ) ਲਈ ਅਸਲ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖ ਹੋਣ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਇਲਟਾਂ ਅਤੇ ਏਟੀਸੀ ਦੋਵਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਦਾ ਬੋਝ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ GNSS ਦੀ ਸਹੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਡੰਡੈਂਸੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਤਰਨਾਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ।