ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ (ਰਾਘਵ): ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੀਤੀ ਰਾਤ 12 ਵਜੇ ਹੀ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ 9 ਡਿਗਰੀ ਤਾਪਮਾਨ 'ਚ ਝੀਲ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਕਬਰ 'ਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ।ਮਾਘੀ ਮੇਲਾ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਮਾਘੀ ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤਾਂ ਪੁੱਜੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਤੂਤੀ ਗੰਢੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਏ। ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਾਘੀ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ 100 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਘੋੜਸਵਾਰੀ ਵੀ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੇ ਘੋੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਘੀ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਘੋੜਾ ਮੰਡੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਘੋੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨੁਕਰਾ (ਚਿੱਟਾ ਘੋੜਾ), ਮਾਰਵਾੜੀ (ਰਾਜਸਥਾਨ) ਅਤੇ ਮੱਜੂਕਾ ਨਸਲ ਦੇ ਘੋੜੇ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਹੇ। ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਘੋੜਸਵਾਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 71 ਇੰਚ ਦੀ ਉਚਾਈ ਵਾਲਾ ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਬੁਰਜ ਖਲੀਫਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਸੀ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਾਘੀ ਮੇਲਾ ਭਲਕੇ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਵਿਸਾਖੀ ਅਤੇ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ (ਦੀਵਾਲੀ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਘੀ ਮੇਲਾ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ 40 ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ 'ਤੇ ਚੱਲਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ "ਚਾਲੀ ਮੁਕਤੇ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਇਹ ਮੇਲਾ 11 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 14 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਦੇ ਭੋਗ ਪਾਏ ਜਾਣਗੇ। 15 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਘੋੜ-ਦੌੜ ਅਤੇ ਘੋੜ-ਸਵਾਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੀ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਉਪਰੰਤ ਮੇਲੇ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁਗਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਾਤਨਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਾਤੁਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਮੁਗਲ ਸਿਪਾਹੀ ਨੂਰਦੀਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਤਿੱਖੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਉੱਤੇ ਭਾਂਡੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਸਿਪਾਹੀ ਨੂਰਦੀਨ ਦੀ ਕਬਰ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਅਨਿਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਵਿਰੁੱਧ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਮਝਦਿਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ।