ਰਾਂਚੀ (ਨੇਹਾ): ਅੱਜ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ "ਡਿਸ਼ਮ ਗੁਰੂ", ਸ਼ਿਬੂ ਸੋਰੇਨ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਹੈ। 4 ਅਗਸਤ, 2025 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹਨ। ਆਦਿਵਾਸੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮਸੀਹਾ, ਝਾਰਖੰਡ ਮੁਕਤੀ ਮੋਰਚਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ ਸ਼ਿਬੂ ਸੋਰੇਨ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੰਘਰਸ਼, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਦੀ ਇੱਕ ਜਿਉਂਦੀ ਜਾਗਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਪੰਜ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਿੱਖੋ।

1. 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਬੂ ਸੋਰੇਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਗਈ। 27 ਨਵੰਬਰ, 1957 ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਸ਼ੋਬਰਨ ਸੋਰੇਨ (ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਕਾਰਕੁਨ), ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੁਕਾਈਅਤੰਦ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ਿਬੂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੂਦਖੋਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੋੜ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 'ਧਨ ਕਟਨੀ' ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ।
2. ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਲੋਕ ਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਬੂ ਸੋਰੇਨ ਨੂੰ ਡਿਸ਼ੋਮ ਗੁਰੂ (ਦੇਸ਼/ਧਰਤੀ ਦਾ ਗੁਰੂ) ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਕਬਾਇਲੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਤੋਂ ਕਬਜ਼ੇ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਰਾਤ ਦੇ ਛਾਪੇ ਮਾਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਚਮਤਕਾਰ" ਵਾਪਰਿਆ। ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨੀ ਝਗੜੇ ਉਸਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਹੀ ਹੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮ ਹਸਤੀ ਮੰਨਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕਬਾਇਲੀ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਡਿਸ਼ੋਮ ਗੁਰੂ" ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਸੰਥਾਲੀ ਵਿੱਚ "ਧਰਤੀ ਦਾ ਗੁਰੂ" ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਜਨਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
3. 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਬੂ ਸੋਰੇਨ ਨੇ ਪਾਰਸਨਾਥ ਅਤੇ ਟੁੰਡੀ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਦੇ ਸਕੂਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਗਰੀਬ ਆਦਿਵਾਸੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਖਰਤਾ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸਨ - ਸ਼ਿਬੂ ਸੋਰੇਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ, ਪੈਸੇ ਉਧਾਰ ਦੇਣ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਛੱਡਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਗੁਰੂ ਜੀ' ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ।
4. 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਬੂ ਸੋਰੇਨ ਨੇ "ਧਨ ਕਟਨੀ ਅੰਦੋਲਨ" ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਆਦਿਵਾਸੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਹੜੱਪ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਿਬੂ ਸੋਰੇਨ, ਆਪਣੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨਾਲ ਰਾਤ ​​ਨੂੰ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ, ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਦੇ ਚੁੰਗਲ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਝਾਰਖੰਡ ਮੁਕਤੀ ਮੋਰਚਾ (ਜੇਐਮਐਮ) ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਗਈ।
5. ਸ਼ਿਬੂ ਸੋਰੇਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰਹੀ ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਬਕਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੱਤਰ, ਸ਼ਸ਼ੀਨਾਥ ਝਾਅ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2007 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ) ਦੇ ਕਤਲ ਲਈ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। 2007 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਮਕਾ ਜੇਲ੍ਹ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਕਾਫਲੇ 'ਤੇ ਬੰਬ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਜ਼ਖਮੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਵੀ ਉਸਦੀ ਹਿੰਮਤ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਕਬਾਇਲੀ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ। ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਰਾਕੇਸ਼ ਪਰਿਹਾਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਿਬੂ ਸੋਰੇਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਆਦਿਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਜੀਵਤ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਨ। ਅੱਜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ 'ਤੇ, ਪੂਰਾ ਝਾਰਖੰਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਿਸ਼ਾਮ ਗੁਰੂ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ!